Toolbox financiering klimaatadaptatie

Toolbox financiering klimaatadaptatie (2021)


Ministerie van Binnenlandse Zaken (Min BZK) en RVO

Het ministerie van Binnenlandse Zaken ontwikkelt een online toolbox over de financiering van klimaatadaptatie. Hierin wordt informatie samengebracht over de kosten en baten van klimaatadaptatie, verschillende financieringsvormen en -constructies, en meekoppelkansen. Mede op basis van het eerdere werk binnen de Alliantie Financiële Prikkels en de Analyse Finance en Klimaatadaptatie draagt NextGreen bij aan deze toolbox. Het ontsluiten van de beschikbare informatie voor een brede groep professionals binnen overheden, financiële instellingen en gebouweigenaren staat daarbij voorop.

Doel

  • Beschikbare informatie over de financiering van klimaatadaptatie bundelen en toegankelijk maken.
  • Diverse stakeholders inspireren om klimaatadaptatie op innovatieve wijze te financieren.

Rol en activiteiten NextGreen

Meedenken over structuur van de toolbox | Relevante informatiebronnen ontsluiten | Projectbladen samenstellen

Samen met in60seconds en &Flux.


Resultaten en meer…

Toolbox ‘Financiering klimaatadaptatie



Alliantie Financiële Prikkels

Alliantie Financiële Prikkels (2019 – 2021)


Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie

De ‘Alliantie Financiële Prikkels voor klimaatadaptatie’ is in 2019 opgericht binnen het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie, zodat gemeenten, waterschappen en provincies kunnen leren van de pilots waarin financiële prikkels worden ontwikkeld en toegepast. Vier pilots ontvingen in april 2019 een financiële bijdrage, om te werken aan de volgende onderwerpen:

  • Son en Breugel: duurzame rioolheffing
  • Rotterdam: institutionele partijen betrekken bij een klimaatbestendige inrichting bij nieuwbouw en renovatie
  • Rucphen: subsidie en communicatie om bewoners te stimuleren om hemelwater af te koppelen
  • Dordrecht: financiële prikkels voor bedrijventerreinen

In april 2020 startten nog drie pilots:

  • Amsterdam-West: onttegeldiensten in combinatie met maximaal verhardingspercentage
  • Nissewaard: testen van verschillende communicatiestrategieën richting woningeigenaren
  • Noord-Veluwe: particulieren stimuleren met een mix van communiceren, faciliteren, financieren en wet- en regelgeving

Daarnaast werkte de gemeente Enschede aan een besluitvormingsproces rond de duurzame rioolheffing

Binnen de Alliantie hebben de deelnemende gemeenten en waterschappen in drie werkgroepen ervaringen en kennis gedeeld en onderzoek gedaan. De werkgroepen richtten zich op

(1) Effectiviteit en gedrag,

(2) Monitoring en toetsing

(3) Beslisondersteuning.

NextGreen verzorgde samen met Stroom en Onderstroom het algemeen procesmanagement van de Alliantie, en begeleidde de werkgroep Beslisondersteuning.

Partners

  • Gemeenten: Amsterdam, Delft, Dordrecht, Enschede, Harderwijk, Nissewaard, Rotterdam, Rucphen, Son en Breugel
  • Waterschappen: Aa en Maas, de Dommel, Hoogheemraadschap Delfland
  • Ondersteuning pilots en werkgroepen: Ministerie Infrastructuur en Waterstaat, Rijkswaterstaat, Bureau Binnentuinen, Behavioural Insights, Inspire to Act

Doel

  • Ontwikkelen en toepassen van financiële prikkels voor klimaatadaptatie
  • Op basis van pilots ervaringen delen en samen inzichten consolideren

Rol en activiteiten NextGreen

Procesmanagement | Faciliteren leerproces pilots
Samen met Stroom en Onderstroom

Voorafgaand project

Vergroenen belastingen


Resultaten en meer…



Dakenvisie Utrecht

Dakenvisie Utrecht (2021)


Gemeente Utrecht

De gemeente Utrecht wil in 2021 tot een Dakenvisie met een Ambitie komen samen met de stakeholders in de stad. Het gaat daarbij om een concrete ambitie waarin de strategische doelen voor klimaatadaptatie, energietransitie, biodiversiteit en ruimtelijk kwaliteit bij elkaar komen. ‘Geen dak onbenut’ in 2050 is het uiteindelijke doel. Daarnaast moet de visie handvatten gaan bieden voor het stimuleren en realiseren van een duurzame dakomgeving met behulp van een mix van beleidsinstrumenten, en eventuele vernieuwende vormen van financiering. Er ligt al een Startnotitie met de belangrijkste uitgangspunten, en een kansenkaart waarin een afwegingskader en het potentieel in kaart is gebracht.

NextGreen is gevraagd om de gemeente te begeleiden en te ondersteunen bij de totstandkoming van ‘Het Duurzame Daken Ambitiedocument’. Onze rol is vooral om procesmatig en verbindend mee te denken, en daar waar passend de eerdere ervaringen rond een afwegingskader, beslisondersteuning voor beleid, financiële prikkels en de mogelijke rol voor financiële instellingen in te brengen.

Doel

  • Komen tot een ‘Duurzame Daken Ambitiedocument’
  • Integrale aanpak zowel binnen als buiten de gemeente

Rol en activiteiten NextGreen

Begeleiding en ondersteuning | Leiden interne bijeenkomsten | Verbinden met recente ontwikkelingen


Resultaten en meer…

Hier publiceren we de resultaten in dit project zodra die er zijn.



Foto: Jan Knoop

Verkenning financiële sector en klimaatadaptatie

Analyse financiële sector en klimaatadaptatie (2020-2021)


Samen Klimaatbestendig

Voor het verder versterken van klimaatadaptatie in Nederland is het belangrijk om inzicht te krijgen in de initiatieven die momenteel spelen op het gebied van klimaatrisico’s en -adaptatie in de financiële sector. Inzicht in het speelveld en een ‘gezamenlijke taal’ ontbreken voor banken, investeerders, verzekeraars en de gemeenten en waterschappen waar de financiële instellingen via de locaties van hun assets mee verbonden zijn. Welke instrumenten gebruiken financiële instellingen voor het toetsen en versterken van klimaatbestendigheid van hun investeringen en klanten, en wat is hun handelingsperspectief?

Op basis van twintig interviews met overheden, financiële instellingen en koepelorganisaties en aanvullend deskresearch bracht NextGreen met Samen Klimaatbestendig en de Vereniging van Beleggers voor Duurzame Ontwikkeling (VBDO) de huidige ontwikkelingen in kaart. Daarnaast inventariseerden we welke volgende stappen financiële instellingen willen en kunnen nemen, en hoe ze daarin beter kunnen samenwerken met overheden. Zowel financiële instellingen als overheden richten zich immers tot dezelfde groepen om klimaatadaptatie te stimuleren, zoals huiseigenaren, ontwikkelaars, vastgoedeigenaren en bedrijven.

De resultaten van deze verkenning zijn samengebracht in een beeldverhaal. Naast een analyse van het speelveld, hebben we een aantal aanbevelingen gepresenteerd over hoe financiële instellingen en overheden hun activiteiten rond risicoanalyse, communicatie en financiële prikkels beter op elkaar af kunnen stemmen. Verder is de begrippenlijst toegevoegd als een eerste aanzet tot een meer gezamenlijke taal, om het gesprek tussen financiële instellingen en overheden effectiever te maken. Het resultaat is erg goed ontvangen door de verschillende gesprekspartners, en vormt een mooie basis voor eventuele vervolgstappen.

Doel

  • Vraagstukken en kansen rond klimaatbestendigheid in de financiële sector in kaart brengen
  • Aanzet voor een gezamenlijke taal ontwikkelen en handelingsperspectief richting ontwikkelaars, vastgoedeigenaren en bedrijven
  • Samenhangend en breed toegankelijk initiatieven overzicht: Wat gebeurt er al en wat is er aanvullend mogelijk en nodig voor een transitie in de financiële sector op het gebied van klimaatadaptatie?
  • Verkennen behoefte en mogelijkheid voor een samenwerkingsverband voor dit onderwerp

Rol en activiteiten NextGreen

Inventarisatie, interviews en deskresearch | Uitwerken analyse en beeldverhaal | Verkennen samenwerkingsverband

Samen met Vereniging van Beleggers voor Duurzame Ontwikkeling (VBDO) en Climate Risk Services




Voorafgaand project


Nationaal Daken Plan

Nationaal Daken Plan (2019 – 2020)


Stichting Green Deal Groene Daken

In vervolg op de Green Deal Groene Daken werkte NextGreen het plan van aanpak voor het Nationaal Daken Plan 2020-2023 uit. Daarin wordt het belang van een multifunctionele inrichting van het dakenlandschap benadrukt om méér impact te behalen dan alleen met de focus op daken voor zonnepanelen. Ook voor de natuur, hittestress, wateroverlast, gezondheid en druk op ruimtegebruik biedt ons dakenlandschap oplossingen.
Met dit plan van aanpak nodigen de partners van het Nationaal Daken Plan anderen uit om aan te haken en zo de agenda samen verder uit te bouwen en te realiseren. Het plan is richtinggevend van opzet, en biedt ruimte om op basis van monitoring en actualiteit bijgesteld te worden. Samen op weg naar een meer en betere multifunctionele inzet van Nederlandse daken!

Partners Nationaal Dakenplan

Overheden: gemeenten Almere, Amsterdam, Den Haag, Eindhoven, Enschede, Rotterdam, Tilburg en Utrecht; Waterschappen Aa en Maas; Amstel, Gooi en Vecht; De Dommel, Vechtstromen; Provincies Noord-Brabant en Overijssel
Koepelorganisaties: Stichting Groenkeur, Stichting Roof Update, VEBIDAK, VHG branchevereniging van ondernemers in het groen, Vereniging Bouwwerk Begroeners, Vereniging GDO, VESP,
Bedrijven: Atelier GroenBlauw, BTL Nederland, Carlisle Construction Materials, Nederlandse Dakdekkers Associatie, Nelen & Schuurmans, Optigrün Benelux, READAR, Sempergreen, Triflex BV, Van der Tol Groep, ZinCo Benelux, Zoontjens International BV
Kennisorganisaties: Aeres Hogeschool, Amsterdam Rainproof, Het Groene Loket, Hogeschool PXL, KNW Waternetwerk, Stichting Landschapsbeheer Zeeland, de Natuur en Milieufederaties, NIOO-KNAW, RDGA, ROC Mondriaan, Rooftop Revolution, Stichting RIONED, STOWA, VIBA-Expo, de Vlinderstichting, Vogelbescherming Nederland
Burgerinitiatieven: Grachten van Smaragd, Stichting Ulebelt

Doel

Landelijke stimulering van multifuctionele daken, door:
• Stimuleren van een bredere mindset
• Verankering in beleid
• Stimulerende financieringsmodellen
• Bekwame vakmensen en innovatie

Rol en activiteiten NextGreen

Procesmanagement | Community management partners NDP | Ondersteunen bestuur, opdrachtgeversraad en partnerbijeenkomsten | Werkgroepen NDP inrichten

Samen met Stroom en Onderstroom




Voorafgaand project


Afwegingskader omgevingsvisie

Praktijkproef afwegingskader omgevingsvisie met SDG’s (2019 – 2020)


Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG)

Een belangrijk vraagstuk bij de implementatie van de omgevingsvisie is hoe een gemeente vorm en invulling kan geven aan het integraal kijken naar de fysieke leefomgeving. Hoe kunnen duurzame thema’s zoals energietransitie, gezondheid en luchtkwaliteit een plek krijgen in de omgevingsvisie? En welk kader kan gebruikt worden bij een integrale afweging tussen deze thema’s in de leefomgeving?

Om gemeenten te ondersteunen met een afwegingskader organiseerde de VNG praktijkproeven met een aantal gemeenten om op basis van de SDG’s en op basis van de m.e.r. tot een kader te komen.  Met de resultaten is een handreiking voor gemeenten gemaakt om de omgevingsvisie op praktische wijze te verbinden met de Sustainable Development Goals (SDG’s of Global Goals) en de Milieueffectrapportage.

NextGreen faciliteerde de werksessies met de gemeenten waarin een concept afwegingskader stap voor stap vorm kreeg. De Global Goals blijken een inspirerende basis te vormen voor de omgevingsvisie met hun twee specifieke kenmerken: het werken aan een positieve agenda ‘Doing good’ waarbij je kijkt wat je méér kunt doen dan wat wettelijk vereist is. En het uitgangspunt dat iedereen meetelt: ‘leave no-one behind’.

Deelnemers

Gemeenten Dongen, Smallingerland, Staphorst en Súdwest-Fryslan

Doel

Middels een praktijkproef komen tot een afwegingskader met de SDG’s die gemeenten kunnen gebruiken voor hun omgevingsvisie om integrale afwegingen te maken

Rol en activiteiten NextGreen

Voorbereiden en faciliteren 6 werksessies | meedenken over afwegingskader | meelezen met handreiking.
Samen met Ellen van Reesch en Jos van der Schot (Innovatiepartners)


Resultaten



Beslismodel Publiek-Private Instrumenten

Beslismodel publiek-private instrumenten (2018 – 2019)


Waternet

Hoe kunnen gemeenten en waterschappen klimaatadaptieve maatregelen borgen op privaat terrein bij gebiedsontwikkeling, transformatie en aanpassingen in de stad? Er zijn ervaringen in pilots en projecten, maar een overzicht met lessen en afwegingen ontbrak.

NextGreen interviewde Amsterdamse deskundigen over hun ervaringen, lessen en het opschalingspotentieel van instrumenten zoals de waterneutrale bouwenvelop, het kavelpaspoort en een duurzame rioolheffing. De inzichten verwerkten we in een raamwerk, om vervolgens een beslissingsondersteunend systeem (beslismodel) te maken voor maatwerk toepassing van de beschikbare instrumenten op basis van de lokale situatie. Bijvoorbeeld op basis van grondpositie, bestemmingsplan, investeringsambitie, risicobenadering en de verwachte acceptatie door andere publieke en private partijen. We kijken onder andere naar de mate waarin instrumenten dwingend of juist meer verleidend van aard zijn, en in hoeverre ze ook samen te combineren zijn.

Het raamwerk en het beslismodel voor het borgen van klimaatadaptatie op privaat terrein zijn gepubliceerd op de website van Rainproof. Ze sluiten aan op andere overzichten van instrumenten zoals in de Roadmap Klimaatrobuuste gebiedsontwikkeling van de City Deal Klimaatadaptatie. NextGreen leverde de informatie aan voor vijf factsheets in deze Roadmap, op basis van de interviews.

Betrokkenen

Waternet, Gemeente Amsterdam, Amsterdam Rainproof, City Deal Klimaatadaptatie, Heijmans en BPD

Doel

Gezamenlijk overzicht en inzicht creëren in werking van publiek-private instrumenten voor borgen van klimaatadaptatie op privaat terrein

Rol en activiteiten NextGreen

Houden van interviews | Opstellen raamwerk | Organiseren en faciliteren co-creatie bijeenkomst voor beslismodel | Overdragen geleerde lessen
Samen met Stroom en Onderstroom




Expedities Natuurlijk Kapitaal

Expedities Natuurlijk Kapitaal (2018)


VBDO


Natuurlijk kapitaal in de agro-food sector, wat speelt er en welke invloed hebben bedrijven en financiële instellingen? Hoe gaan koplopers in de bouw om met teruglopende biodiversiteit en welke rol speelt een bank of investeerder daarbij? Tijdens de expedities die de VBDO, CREM en NextGreen organiseerden gingen we in op deze thema’s. Op de ForwardFarm van Bayer bij Roubos Akkerbouw zagen en hoorden we over biologicals en werken met de natuur. Bayer, ACTIAM, Rabobank en Eosta namen ons mee in hun ambities en ervaringen rond het gesprek tussen financiers, investeerders en bedrijven. Op en in het CIRCL gebouw in Amsterdam spraken we met ABN AMRO, Van Nieuwpoort Groep, Dekker Grondstoffen en Heijmans over naturebased solutions en de meervoudige business case.

De expeditie deelnemers deelden hun uitdagingen en inzichten, en een expert panel dacht mee over routes richting kansen en oplossingen. Beide expedities sloten aan op andere finance en business-trajecten waarin NextGreen, VBDO en CREM werken aan natuurlijk kapitaal.

De Natuurlijk Kapitaal expedities organiseren we in nauwe samenwerking met het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Het whitepaper ‘Value creation with Natural Capital, An expedition by finance and business’ bundelt de resultaten en inzichten.

Deelnemers

  • Finance: Leden van Vereniging van Beleggers voor Duurzame Ontwikkeling (VBDO), Leden van EU Community of Practice Finance@Biodiversity en leden van eerdere Community of Practice Financial Institutions and Natural Capital
  • Business: Partners van MVO Nederland en het koplopernetwerk
  • Experts: IUCN NL, AT Osborne, Dutch Butterfly Conservation

Doelen

  • Verkennen en verdiepen van natuurlijk kapitaal risico’s en kansen
  • Versterken netwerk business en finance
  • Versnellen transitie finance en natuurlijk kapitaal

Rol en activiteiten NextGreen

Mede organiseren en co-faciliteren expedities | Whitepaper opstellen
Samen met VBDO en CREM




Foto’s: Expedities Natuurlijk Kapitaal

Green Deal Infranatuur

Green Deal Infranatuur (2016 – 2019)


Rijkswaterstaat

De Nederlandse biodiversiteit staat onder druk. De grote infrastructuur, met zijn vele bermen, heeft veel potentie om gebieden te verbinden en zo de biodiversiteit te vergroten. Binnen de Green Deal Infranatuur willen diverse partijen, op initiatief van De Vlinderstichting, deze potentie verder onderzoeken en benutten. Dat doen ze door kennis en ervaring te delen. Vanuit een aantal werkgroepen wordt de eigen praktijk verdiept en versterkt, zowel wat betreft aanleg, beheer en onderhoud als ook businessmodellen en aanbestedingsprocessen.

Partners

  • Overheden: Ministerie van Economische Zaken, Ministerie van Infrastructuur en Milieu (Rijkswaterstaat), Provincie Noord-Brabant, Provincie Noord-Holland, Gemeente Tilburg, de waterschappen Vallei en Veluwe, Aa en Maas, Rivierenland, Rijn en IJssel en Brabant Water, het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier en het Hoogheemraadschap van Rijnland.
  • Bedrijven: Arcadis, ENGIE Infra & Mobility, Gasunie, Heijmans, Sweco, TenneT, ProRail, Vitens, Royal HaskoningDHV
  • Kennisorganisaties: De Vlinderstichting (initiatiefnemer)

Doel

De Nederlandse infrastructuur zodanig aanleggen en beheren dat het een bijdrage levert aan biodiversiteit, door:

  • Praktijkvoorbeelden in kaart brengen en verdiepen
  • Kennis ontwikkelen en delen
  • Gunstige voorwaarden scheppen door samenwerking

Rol en activiteiten NextGreen

Interactieve werkateliers voorbereiden en begeleiden |  Organisatie en begeleiding symposium |  Bijdragen aan voortgangsoverleggen


Resultaten en meer…



Vergroenen Belastingen

Vergroenen Belastingen (2015 – 2018)


Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat

Voor het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie inventariseerden wij verschillende soorten financiële prikkels die gemeenten en waterschappen kunnen inzetten om inwoners en ondernemers te stimuleren tot het klimaatbestendig inrichten van hun gebouwen en tuinen. Het rapport toont trends rond financiële incentives en meekoppel mogelijkheden met andere duurzame thema’s. Het bijbehorende pamflet met infographic roept gemeenten en waterschappen op voor gezamenlijke vervolgstappen.

Eerder onderzochten we binnen de Green Deal Groene Daken de juridische en financiële aspecten van belastingdifferentiatie voor de rioolheffing, waterschapsbelasting en OZB. Via pilots willen we de toepasbaarheid verder uitwerken.  Hiervoor is een haalbaarheidsstudie uitgevoerd op basis waarvan de Alliantie Financiële Prikkels is gestart.

Partners

  • Klankbordgroep: Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Vereniging van Nederlandse Gemeenten, Unie van Waterschappen, Interprovinciaal Overleg, Stichting RIONED, Amsterdam Rainproof, gemeente Rotterdam, Waterschap Hunze en Aa’s, Ambient
  • Werkspoor vanuit Green Deal Groene Daken: Waterschappen Vechtstromen (voorzitter), Aa en Maas en De Dommel, gemeenten Enschede, Rotterdam en Son en Breugel, VEBIDAK

Doel

Het onderzoeken van de mogelijkheden en effectiviteit van financiële prikkels, door:

  • Inventariseren van de bestaande praktijk
  • Haalbaarheidsonderzoek samenwerking

Rol en activiteiten NextGreen

Procesmanagement | Ontwikkelen rapport | Faciliteren klankbordgroep
Samen met Stroom en Onderstroom


Resultaten en meer…